Dagritme maken voor je kind: zo begin je

Elke ochtend dezelfde vragen. "Moet ik nu al aankleden?" "Wat gaan we straks doen?" En jij die voor de vijfde keer uitlegt wat er eerst moet. Een dagritme met picto's neemt dat herhalen van je over. Je kind ziet zelf wat er komt, en jij hoeft alleen nog te wijzen.

Je hoeft daarvoor niet meteen de hele dag in plaatjes te vangen. Integendeel: wie klein begint, houdt het langer vol.

Waarom een dagritme helpt

Een dagritme met picto's is een rij plaatjes die laat zien wat er achter elkaar gebeurt. Dat maakt de dag voorspelbaar. Voor kinderen die houvast hebben aan structuur is dat geen luxe: het Nederlands Jeugdinstituut noemt structuur, duidelijkheid en voorspelbaarheid als eerste manier om een kind met autisme te helpen.

Maar ook kinderen zonder diagnose hebben er baat bij. Een plaatje blijft hangen, een gesproken opdracht is na drie seconden weg.

Stap 1. Begin bij het moment dat het vaakst schuurt

Kies één moment van de dag, niet de hele dag. Neem het moment waarop het nu het vaakst misgaat. Voor veel gezinnen is dat de ochtend, voor anderen het naar bed gaan.

Door bij een lastig moment te beginnen, merk je snel of het werkt. En je kind leert de picto's kennen op een moment dat ze echt nodig zijn.

Stap 2. Houd het klein: 3 tot 5 stappen

Een dagritme met tien kaartjes is voor de meeste kinderen te veel om te overzien. Begin met 3 tot 5 stappen. Kies de stappen waar je kind nu hulp bij nodig heeft, en laat weg wat al vanzelf gaat.

De set Opstaan is een goed begin: wakker worden, opstaan, bed opmaken en ontbijten. Vier stappen, één duidelijk einde.

Stap 3. Hang het op de plek waar het gebeurt

Een dagritme in de keuken helpt niet bij het aankleden op de slaapkamer. Hang de picto's op de plek waar de handeling plaatsvindt: het ochtendritme op de slaapkamerdeur, tanden poetsen bij de wastafel.

Hang ze op ooghoogte van je kind, niet die van jou. Zo kan je kind zelf kijken wat er komt, zonder dat jij erbij hoeft te staan.

Stap 4. Laat zien wat klaar is

Een dagritme werkt beter als je kind ziet hoe ver het is. Dan is "nog twee stappen" iets wat je kan zien, niet iets wat je moet geloven.

Er zijn een paar manieren om een stap af te ronden. Je kind draait het kaartje om, legt het in een bakje met "klaar", of zet er een vinkje bij. Kies wat bij je kind past. Sommige kinderen vinden het weghalen van een kaartje juist het leukste onderdeel.

Stap 5. Loop het de eerste dagen samen door

Hang het dagritme niet op en verwacht dat het vanzelf gaat. Loop de eerste dagen samen langs de kaartjes. Wijs elke stap aan en benoem hem kort: "Eerst aankleden." Laat je kind daarna zelf het kaartje omdraaien of afvinken.

Gaat het goed, wijs dan steeds minder aan. Het doel is dat je kind zelf gaat kijken, zonder dat jij het hoeft te zeggen.

Stap 6. Breid pas uit als het loopt

Gaat het eerste moment een tijd goed, voeg dan een tweede moment toe. Na de ochtend is het naar bed gaan een logische volgende stap. Ook daar geldt: houd het klein en hang het op de plek waar het gebeurt.

Zo bouw je stap voor stap een dagritme op dat bij jullie past. Niet in één weekend, maar in een paar weken.