Stoppen met schermtijd zonder strijd

De tablet moet uit. Je zegt het rustig, je hebt het zelfs vijf minuten van tevoren aangekondigd. En toch gaat het weer mis. Herkenbaar? Je bent niet de enige, en het ligt niet aan jou. Stoppen met iets leuks is voor veel kinderen een van de lastigste momenten van de dag. Met een paar vaste stappen maak je dat moment voorspelbaar.

Waarom stoppen zo lastig is

Een tablet heeft geen natuurlijk einde. Er is altijd nog een filmpje of een level. Voor je kind komt het einde daardoor als een verrassing, ook als je het hebt aangekondigd.

Daar komt bij dat tijd abstract is. "Nog vijf minuten" zegt weinig als je niet kunt zien hoe lang vijf minuten duurt. En stoppen betekent een overgang: van iets fijns naar iets wat je kind nog niet weet. Voor kinderen die houvast hebben aan structuur, zoals veel kinderen met autisme, zijn juist die overgangen zwaar. Het Nederlands Jeugdinstituut noemt structuur, duidelijkheid en voorspelbaarheid daarom als eerste manier om je kind te helpen.

De stappen hieronder doen precies dat: ze maken het einde vooraf zichtbaar.

Stap 1. Spreek het vooraf af, en laat het zien

Begin niet bij het stoppen, maar bij het starten. Laat je kind vóór de tablet aangaat zien wat er gaat gebeuren: eerst de timer instellen, dan de tablet, en daarna wat er komt. Een afspraak die je kind kan zien, hoeft het niet te onthouden.

Hang de picto's op de plek waar je kind de tablet gebruikt, bijvoorbeeld naast de bank. Dan wijs je er op het moment zelf naar, in plaats van het opnieuw uit te leggen.

Stap 2. Laat de tijd zien in plaats van hem te noemen

Een gewone kookwekker laat niet zien hoeveel tijd er nog over is. Je kind hoort alleen het piepje, en dat komt alsnog als verrassing. Een visuele timer werkt anders: je kind ziet de tijd kleiner worden.

Zet de timer samen aan, als vaste stap voor de tablet. Leg hem zo neer dat je kind hem kan zien, maar er niet bij kan. Dan is de timer de baas over de tijd, niet jij. Dat scheelt discussie.

Stap 3. Kondig het einde aan, elke keer op dezelfde manier

Kies één vast aankondigingsmoment, bijvoorbeeld als er nog een klein stukje op de timer staat. Gebruik dan steeds dezelfde korte zin: "Kijk, de tijd is bijna op." Wijs naar de timer en niet naar je kind.

Houd het kort. Uitleg op het moment zelf geeft juist ruimte voor onderhandelen. De afspraak was al gemaakt bij stap 1.

Stap 4. Laat zien wat er daarna komt

Stoppen is makkelijker als je kind weet waar het naartoe gaat. Zet daarom na het schermkaartje een kaartje van wat er volgt. Eerst tablet, dan eten. Eerst tv, dan buiten spelen.

Kies bij voorkeur iets concreets en niet te zwaars. "Daarna ga je je kamer opruimen" maakt stoppen niet aantrekkelijker. "Daarna gaan we samen de tafel dekken" vaak wel.

Stap 5. Maak stoppen een vaste handeling

Geef het einde een eigen handeling, zodat stoppen iets is wat je kind doet en niet iets wat het overkomt. Bijvoorbeeld: de tablet zelf terugleggen op een vaste plek, of aan de oplader leggen in de keuken.

Houd de volgorde elke dag hetzelfde. De eerste dagen kan het nog schuren. Dat is normaal: je kind test of de nieuwe afspraak echt een afspraak is.